VPN nedir ve nasıl çalışır? Sade bir anlatım

VPN, cihazınız ile bir sunucu arasındaki şifreli bir bağlantıdır. Telefonunuzun ya da bilgisayarınızın tüm internet trafiği bu bağlantıdan geçer. Siteler sizin adresiniz yerine sunucunun adresini görür, internet sağlayıcınız ve Wi-Fi ağının sahibi ise yalnızca cihazınızın tek bir sunucuyla veri alışverişi yaptığını görür. Bunun neyi değiştirdiğini ve korumanın nerede bittiğini anlamanın en kolay yolu, tek bir isteği baştan sona izlemektir.

Teknik terimler olmadan VPN nedir

VPN, “virtual private network”, yani sanal özel ağ demektir. Buradaki ağın yalnızca iki noktası vardır: cihazınız ve VPN sağlayıcısının işlettiği bir sunucu. Ağı özel kılan şifrelemedir. Aradaki hiç kimse bir noktadan diğerine geçen verileri okuyamaz.

Sanal denmesinin nedeni, fiziksel olarak evde ya da kafede zaten kullandığınız internetin ta kendisi olması. Uygulama, cihazınızın gönderdiklerini şifreler ve tek bir adrese ulaştırır. Ardından sunucu sizin adınıza internete çıkar.

Tek bir isteğin yolculuğu

Diyelim ki bir kafedesiniz ve telefonunuzda bir hava durumu sitesi açıyorsunuz.

VPN olmadan istek, kafenin Wi-Fi ağından internet sağlayıcınızın ağına, oradan da siteye gider. Ekipmanından geçtiği herkes isteğin nereye gittiğini görebilir. Wi-Fi ağının sahibi ve sağlayıcınız hangi siteyi ne zaman açtığınızı bilir, HTTPS olmayan sayfalarda içeriği de görebilir. Hava durumu sitesi gerçek IP adresinizi, onunla birlikte de sağlayıcınızın adını ve bulunduğunuz şehri öğrenir.

VPN açıkken aynı istek önce uygulamaya gider. Uygulama isteği şifreli bir paketin içine koyar ve bu paketi hava durumu sitesine değil, VPN sağlayıcısının sunucusuna gönderir. Kafenin Wi-Fi ağı ve sağlayıcınız paketi iletir ama açamaz, çünkü anahtar yalnızca telefonunuzda ve sunucuda vardır. Sunucu paketi açar, sayfayı kendisi alır ve aynı yoldan size geri gönderir. Bu, yalnızca tarayıcıyı değil cihazın tüm trafiğini kapsar. Mesajlaşma uygulamaları, oyunlar ve diğer uygulamalar da aynı kanalı kullanır ve hiçbiri ayrı bir ayar gerektirmez.

Artık Wi-Fi ağının sahibi ve sağlayıcınız için bütün akşam, telefonunuz ile tek bir sunucu arasındaki tek bir şifreli akıştan ibarettir. Akışın hangi saatler arasında sürdüğünü ve ne kadar veri taşıdığını görebilirler, ama içindeki siteleri göremezler. Hava durumu sitesi sunucunun adresini görür ve ziyaretçiyi sunucunun bulunduğu yerde sanır.

Geriye VPN sağlayıcısı kalıyor. Daha önce internet sağlayıcınızın durduğu yerde artık o duruyor. Adresinizi ve isteklerinizin hangi sitelere gittiğini bilir, ancak HTTPS sayfalarının içeriği VPN sağlayıcısı için de şifreli kalır. Yani VPN aracıyı ortadan kaldırmaz, bir aracının yerine başkasını koyar. Bu yüzden VPN hizmetini de bir bankayı ya da e-posta hizmetini seçer gibi özenle seçin.

VPN ne için kullanılır

Ağınızda çalışmayan bir siteyi ya da uygulamayı açmak

Tek tek sitelere erişimi internet sağlayıcısı, ofis ya da kampüs ağının yöneticisi veya mobil operatör kesebilir. Bazen site engellenmez, ama videoları yüklenmeyecek kadar yavaşlatılır. VPN üzerinden o siteye giden istek şifreli kanalın içinde ilerler ve filtre onu trafiğinizin geri kalanından ayırt edemez. Bu tür engelleri aşmak, insanların VPN kurmasının en yaygın nedenidir.

Seyahatte alıştığınız hizmetleri kullanmak

Bazı yayın platformları ve online mağazalar yalnızca belirli ülkelerden gelen ziyaretçilere açıktır. Yurt dışındaysanız ihtiyacınız olan ülkedeki bir sunucuya bağlanın, hizmet de o ülkeye ait bir IP adresi görür.

IP adresinizi kendinize saklamak

Bir sitenin hangi sağlayıcıyı kullandığınızı ya da şehrin hangi semtinde yaşadığınızı bilmesine gerek yok, oysa IP adresiniz ikisini de ele verir. VPN açıkken site ve sitedeki analiz kodları sizin adresiniz yerine sunucunun adresini görür.

Koruma nerede biter

VPN, cihazınız ile sunucu arasındaki yolu korur. Cihazın kendisinde ya da ziyaret ettiğiniz sitede olanları değiştirmez.

• Cihazınız. Telefonunuzdaki bir uygulama gereğinden fazla veri topluyorsa VPN açıkken de toplamaya devam eder. VPN indirdiğiniz dosyaları da taramaz. Bunun için sistem güncellemeleri ve virüsten koruma yazılımları var.
• Site ve hesabınız. Bir siteye kendiniz verdiğiniz her şey, yani kullanıcı adınız, telefon numaranız ya da teslimat adresiniz, o sitede kalır. Çerezler ve tarayıcı ayarları da yerinde durur ve sitenin sizi farklı bir IP adresinden bile tanımasını sağlar. VPN sizi anonim yapmaz.
• Hizmet kuralları. Bazı hizmetler VPN üzerinden yapılan girişlere temkinli yaklaşır ve kimliğinizi doğrulamanızı isteyebilir ya da bazı özellikleri kapatabilir.

VPN hızı nasıl etkiler

VPN açıkken her istek sunucu üzerinden dolambaçlı bir yol izler. Sunucu dünyanın öbür ucundaysa yanıtlar, komşu bir ülkeden geleceklerinden daha geç ulaşır. Web sayfalarında ya da videoda bunu nadiren fark edersiniz, ama aramalar ve online oyunlar için size yakın bir ülke seçmeye değer.

Tersi de olabilir. Sağlayıcınız belirli bir siteyi bilerek yavaşlatıyorsa o site VPN üzerinden genellikle normal açılır, çünkü sağlayıcı trafiğin nereye gittiğini göremez. Bunun dışında VPN internetinizi hızlandırmaz. Zaten sahip olduğunuz bağlantıdan daha hızlı olamaz.

Neden bazı VPN hizmetleri engellenir, bazıları engellenmez

Protokol, bir uygulama ile bir sunucunun şifreleme üzerinde anlaşma ve veri alışverişi yapma biçimidir. Klasik VPN protokollerinin tanınabilir bir trafik deseni vardır, bu yüzden trafiği filtreleyen ağlar önce onları fark edip kapatır. Daha yeni protokoller bağlantıyı sitelerin sıradan şifreli trafiğine benzetir ve bunu ayırt etmek çok daha zordur.

Bebra, VLESS + REALITY, XHTTP, Hysteria2 ve Shadowsocks protokollerini kullanır. Hiçbirini elle seçmeniz gerekmez. Protokolü ve rotayı uygulama sizin için seçer, bir rota çalışmayı bırakırsa kendiliğinden başka bir rotaya geçer. Protokoller hakkında daha fazlası teknolojiler sayfasında.

VPN nasıl seçilir

Sayısız VPN hizmeti var ve reklamlarının hepsi birbirine benziyor. Aralarındaki farkı birkaç pratik soru daha iyi gösterir.

• Telefonunuzdan bilgisayarınıza, televizyonunuzdan gerekirse yönlendiricinize kadar sahip olduğunuz her cihaz için uygulaması var mı?
• Tek bir abonelik kaç cihazda kullanılabiliyor?
• İhtiyacınız olan ülkelerde sunucusu var mı?
• Engellemelerle nasıl başa çıkıyor? Kaç protokol sunuyor ve biri çalışmayı bırakınca kendiliğinden diğerine geçiyor mu?
• Destek ekibine nereden ulaşabilirsiniz ve ne kadar hızlı yanıt veriyorlar?
• Bütün bir yılın parasını ödemeden önce küçük bir ücretle deneyebiliyor musunuz?

Ücretsiz VPN hizmetleri hakkında bir not. Sunucuların ve bant genişliğinin bir maliyeti var, dolayısıyla her ücretsiz hizmet bu masrafı bir şekilde karşılıyor. Kurmadan önce hizmetin nasıl para kazandığını ve kullanıcı verileri hakkında ne söylediğini okuyun.

Bebra örneğiyle VPN nasıl açılır

VPN kullanmaya başlamak için bir uygulama ve bir ülke seçimi yeterli.

1. 1

   Uygulamayı indirin

   Bebra uygulaması iPhone ve iPad, Android, Windows, Mac, Linux, Android TV ve Apple TV için var. Tüm sürümler indirme sayfasında.

2. 2

   Uygulamayı açın

   Kayıt olmanız gerekmez. Uygulama bu cihaz için kendiliğinden bir hesap oluşturur. Aboneliğinizi diğer cihazlarınızda da kullanmak için Apple, Google, e-posta, Telegram ya da tek kullanımlık bir kodla giriş yapın.

3. 3

   Bir ülke kutucuğuna dokunun

   Bağlantı hemen başlar, ayrı bir “Bağlan” düğmesi yok. Hangi ülkeyi seçeceğinizden emin değilseniz “En hızlı” kutucuğuna dokunun. VPN bağlantısını kapatmak için ekranın altındaki “Bağlantıyı kes” düğmesine dokunun.

4. 4

   Çalıştığından emin olun

   Üstteki satırda “Bağlantı kuruldu:” ifadesinin ardından seçtiğiniz ülke yazar. Siteler artık sizin adresinizi değil, o ülkedeki bir sunucunun adresini görür.

Tüm 187 ülke her plana dahil ve cihaz sayısında sınır yok. Bebra’yı kendi cihazlarınızda denemek için 10 ₽ karşılığında deneme süresiyle başlayın. 3 gün tam erişim, ardından aylık 500 ₽. Abonelik otomatik olarak yenilenir.